'
Text Size

Zakon Iluminatów to, obok ?cis?ej Obserwy, druga XVIII-wieczna próba wykorzystania masonerii do budowania utopii, tym razem racjonalistycznej. Z drugiej za? strony by?a to próba krzewienia idei racjonalistycznych w sposób ko?cielny, ?ci?lej jezuicki, bo to w?a?nie na wzór Towarzystwa Jezusowego, zlikwidowanego kilka lat wcze?niej, powsta? w 1776 r. Zakon Iluminatów.

 

 

 

 

Spisek Iluminatów

Autor tekstu: Mariusz Agnosiewicz

 

Dzi? Iluminaci to „z?y bóg" w którego wierz?, zdaje si?, ?e mocniej jak w Jehow?, sympatycy Ojca Dyrektora, ale tak?e i ca?kiem laiccy mitomani. Z?y bóg to byt urojony, który ma rz?dzi? „tym ?wiatem" ku utrapieniu cz?owieka poczciwego. W antyiluminackich fobiach nie rozró?nia si? ró?nych wciele? tego, co istnia?o lub istnieje pod nazw? „iluminaci". Wyja?ni? wi?c od razu, ?e mówi? b?d? o Zakonie Iluminatów za?o?onym przez Weishaupta, którego bractwo zwane by?o iluminatami bawarskimi i stanowi?o pó?niej kanw? do ca?ego mnóstwa spiskowych teorii dziejów na temat wolnomularstwa z którym iluminatów ma?o kiedy potrafi si? odró?ni?.

Za?o?yciel iluminatów, Adam Weishaupt (1748-1830), by? uczniem jezuitów i pierwszym ?wieckim kierownikiem katedry prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Inglostadt w Bawarii. B?yskotliwy poliglota, po studiach z historii, prawa i filozofii, profesorem prawa zosta? w wieku 27 lat. Wkrótce pó?niej zacz?? marzy? o konsekwentnym wprowadzeniu idea?ów rozumu i o?wiecenia w ówczesnych spo?ecze?stwach. Nie mia? jednak na tyle cierpliwo?ci, aby czeka? na ewolucyjny proces krzewienia wiedzy, i uzna?, ?e powinna by? to rzecz kompleksowo zaplanowana w sposób tajny. Sam zreszt?, jako wyk?adowca prawa kanonicznego, nie móg? otwarcie g?osi? swojego deizmu i republikanizmu. Zacz?? wokó? siebie gromadzi? zwolenników tej idei, pod pozorem korepetycji. Zrzeszyli si? pod has?em „przeciwdzia?ania szkodom moralnym, nauczania cz?onków uczciwo?ci oraz dla doskonalenia ludzko?ci". Zwali si? pocz?tkowo perfektybilistami, a ppó?niej iluminatami. Kaza? im czyta? prekursora O?wiecenia, Piotra Bayle’a, uczy? ich krytycznej obserwacji bie??cych wydarze?.

Jako ucze? jezuitów mia? do nich tyle samo mi?o?ci, co i Wolter, lecz uzna?, ?e organizacja jezuitów jest dobrym pomys?em na form? dla jego racjonalistycznej tre?ci. Stworzy? wi?c zakon ?ci?le hierarchiczny, przenikni?ty duchem autorytaryzmu, w którym cz?onkowie poddawani s? intensywnej kontroli i inwigilacji, m.in. przez donosy wzajemne. Wszak cz?owiek jest tak niedoskona?y, winien by? prowadzony za r?czk? przez tych najbardziej wtajemniczonych, inaczej niepodobna zorganizowa? dla ludzkich spo?ecze?stw „arcydzie?a rozumu". Zakon Iluminatów powsta? wi?c poza wolnomularstwem, bez odniesie? do wolnomularstwa, by? to pomys? sterowanego krzewienia idei racjonalistycznych, pomys? na rozwijanie wiedzy bez wolno?ci, sposób na o?wiecenie po jezuicku.

 

Jak pisa? o nich z wyra?n? nut? sympatii Mirabeau: „adepci na?ladowali zakon jezusowy, ale stawiali sobie diametralnie ró?ne cele. Jezuici chcieli przyku? ludzi do o?tarzy przes?dów i despotyzmu, iluminaci natomiast wierzyli, ?e przy zastosowaniu takich samych ?rodków — rozs?dku, czasu i wytrwa?o?ci — zdob?d? nad przeciwnikami przewag? polegaj?c? na braku jakiegokolwiek upowa?nienia z zewn?trz, widocznego przywódcy… i nic ju? im nie przeszkodzi w o?wiecaniu ludzi, czynieniu ich wolnymi i szcz??liwymi".

 

Dodatkowo otoczyli si? bardziej tajemniczym nimbem ni? wolnomularstwo. O ile wolnomularstwo przyj??o kalendarz „starotestamentowy", w zasadzie ?ydowski, o tyle iluminaci pos?ugiwali si? kalendarzem perskim (wedle tej rachuby Zakon Iluminatów powsta? w roku 1155). Cz?onkowie i miasta oznaczani byli pseudonimami zaczerpni?tymi ze staro?ytno?ci klasycznej. Sam Weishaupt zosta? Spartakusem, symbolem oporu przeciwko Rzymowi.

 

Mimo tego, iluminaci nie rozwijali si? tak, jak oczekiwa? za?o?yciel. Wówczas to, jego ucze?, baron Adolph Franz Friedrich Ludwig Knigge, mason od 1773, zwróci? uwag? Weishaupta na wolnomularstwo, sugeruj?c sprz??enie iluminatyzmu i wolnomularstwa dla wspólnego dzie?a o?wiecania ludzko?ci.

 

Weishaupt zosta? inicjowany do monachijskiej lo?y w roku 1777. Jego energia organizacyjna szybko pozwoli?a mu odnie?? pewne sukcesy w wolnomularstwie, które postanowi? wykorzysta? do rozwijania iluminatyzmu. By?o to tym ?atwiejsze, ?e, jak podaje Wielka Encyklopedia Francuska, „Iluminatom przy?wieca? ten sam cel, co wolnomularzom — triumf cnoty i post?pu intelektualnego i moralnego".

 

Pomys?em na podbój wolnomularstwa przez iluminatów by?o has?o integrowania ló? uznaj?cych tylko trzy pierwsze stopnie wolnomularskie, sentymentalne has?o powrotu do korzeni wolnomularstwa przeciwko ezoterycznym nalecia?o?ciom, które zagnie?dzi?y si? g?ównie w tzw. wy?szych stopniach. Iluminaci, racjonali?ci z przekonania, zamy?lili wypleni? z wolnomularstwa antyracjonalistyczne elementy kusz?ce niektórych naiwnych masonów „wiedz? tajemn?". Wolnomularstwo „doryckie" czyli stawiaj?ce na pi?kno prostych form, zawsze mia?o liczne grono zwolenników, tote? i Weishauptowi uda?o si? wkrótce zjednoczy? pod swoim wp?ywem ca?kiem sporo ló?. Wp?ywy Zakonu Iluminatów w wolnomularstwie zacz??y rosn??.

 

System iluminacki podzielony by? na trzy poziomy (szko?a, wolnomularstwo, misteria). W pocz?tkowej fazie cz?onkostwa nie zapoznawano adepta z ca?ym bractwem, a jedynie z jego osobistym przewodnikiem, któremu obowi?zany by? ca?kowite pos?usze?stwo. Wi?kszo?? iluminatów nie mia?a szans wyj?? poza drugi poziom, i stanowi? mia?a karn? armi? w r?kach garstki iluminatów najwy?szych stopni. W ten sposób Weishaupt chcia? sformowa? ?cis?? elit?, która pod has?ami kosmopolitycznej filantropii stworzy patriarchalne spo?ecze?stwo bez hierarchii, ustaw, tudzie? w?asno?ci prywatnej. W przeciwie?stwie do pomys?u Marksa klas? panuj?c? nie mia?a by? klasa robotnicza, lecz elitarna grupa o?wieconych m?drców. By?o w tym wiele ze staro?ytnego Zwi?zku Pitagorejskiego. Podobnie jak pitagorejczycy, iluminaci utrzymywali, ?e nie mo?na do polityki dopuszcza? tych, którzy nie przyswoili sobie jeszcze zasad moralnych.

 

Knigge vel Philo zosta? prefektem pó?nocnych Niemiec, gdzie uda?o mu si? pozyska? dla iluminatyzmu ok. 500 osób, g?ównie szlachciców i intelektualistów. On to uczyni? iluminatem samego Goethego (pseudo iluminackie: Abaris). Wkrótce jednak, jak to zwykle bywa, Weishaupt i Knigge poró?nili si?, w wyniku czego ten ostatni pocz?? formowa? od marca 1783 r. konkurencyjny zakon iluminacki — Zwi?zek Eklektyczny z siedzib? we Frankfurcie.

 

W krajach monarchii habsburskiej zrzeszeniem iluminatów zarz?dzali bracia cioteczni Cobenzlowie (Arrian oraz Numa Pompilius Romanus), Joseph von Sonnenfels (Fabius — Numa Pompilius Romanus) oraz Friedrich Freiherr von Schröckenstein (Mahomet). Ludzie ci byli najwy?szymi urz?dnikami monarchii i silnie zwi?zali wiede?skich iluminatów z polityk? austriackiego józefinizmu. Niezbyt przychylnie na ich dzia?ania patrzy? natomiast Weishaupt, który w li?cie z 27 listopada 1782 napisa?, ?e proboszcz Cobenzl „post?puje tak, jakby mia? pod swymi rozkazami ca?? monarchi? austriack?". Co? jednak w tym by?o. Dzi?ki skupieniu wysokich urz?dników w jednej organizacji mogli oni wywiera? pewien wp?yw na decyzje rz?dowe. Jak podaje Hass, opracowany przez Fabiusa projekt utworzenia we Wiedniu Akademii Nauk by? dyskutowany i przyj?ty na zebraniu miejscowych iluminatów.

 

W samym Wiedniu iluminaci mieli cz?onków w kilku lo?ach, m.in. kanclerza cesarskiego hr Leopolda Kolowrata, wicekanclerza czeskiego Franza Karla v. Kressela, gubernatora Galicji hr Josepha Brigido, poetów J.B. Alxingera oraz Aloysa Blumauera, filozofa Karla Leonhardta Reinholda czy wynalazc?, mineraloga i metalurga Ignaza von Borna. Ten ostatni, równie? ucze? jezuitów, by? cz?onkiem lo?y Dobroczynno?? do której w 1784 wprowadzi? Mozarta.

 

Mimo i? iluminaci rekrutowali wiele wybitnych osobisto?ci tamtych czasów posiadaj?cych realne wp?ywy, tak?e polityczne, organizacja nie przetrwa?a próby czasu. Iluminaci powstali równie? po to, aby walczy? ze stale obecnymi wp?ywami jezuitów. I ci ostatni doprowadzili do upadku Zakon Iluminatów, wyjednuj?c u ksi?cia elektora Bawarii wydanie dekretu przeciwko iluminatom oraz tajnym stowarzyszeniom. Seria rz?dowych dekretów antyiluminackich z lat 1784-1785 po?o?y?a kres tej organizacji. Sam Weishaupt umkn?? do ksi?cia Ernsta von Gotha, który mianowa? go swym „nadwornym doradc?", za? jego bracia, których by?o ok. 2 tys. poddani zostali prze?ladowaniom. Istniej?cy jeszcze iluminatyzm w innych krajach, propagowany i rozwijany pó?niej m.in. przez Knigge’a, upad? ostatecznie przy ko?cu XVIII w.

 

Nie uda?a si? próba po??czenia wolnomularstwa i iluminatyzmu. Wolnomularze austriaccy dotkliwie odczuli ten romans, gdy? na fali sankcji wobec iluminatów, zakazana zosta?a równie? dzia?alno?? wolnomularska. Szczególnie dotkliwie masoni oberwali od wspó?brata, profesora Leopolda Aloisa Hoffmanna, cz?onka lo?y w latach 1783-1788, który w ostatnich latach cz?onkostwa w lo?y zacz?? uprawia? publicystyk? antywolnomularsk?, wytykaj?c swoim braciom, i? s? manipulowani w interesie „kosmopolityzmu i o?wiecenia religijnego", a iluminatom, ?e „przekszta?cili wolnomularstwo w zgubny system polityczny".

 

Jak podsumowuje ten epizod Gervaso: „Eks-wyk?adowca prawa kanonicznego mia? plan ambitny, ale trudny do zrealizowania. Niektóre jego idee by?y nawet oryginalne, lecz ma?o konkretne. Móg? je urzeczywistni?, ale tylko w snach. Jego radykalny egalitaryzm, przepojony my?l? równie sceptycznego i racjonalistycznego Bayle’a, by? zwyk?? chimer?. (...) Spo?ecze?stwo, jakie mu si? marzy?o i przeciwko któremu nie mieliby nic Campanella, Rousseau, a by? mo?e nawet Blanc i Marks, nie istnia?o ani na ziemi, ani w niebie. Mieszanina ateistycznego materializmu i anarchistycznego bredzenia by?a u?ud? wizjonera kieruj?cego si? dobrymi ch?ciami. I tylko nimi."

 

Cienie iluminatyzmu buszuj? mo?e jeszcze na obrze?ach masonerii. Przede wszystkim jednak na trwa?e rozpali?y wszystkie niedowarzone g?owy lubuj?ce si? w prostych wyja?nieniach naszej skomplikowanej rzeczywisto?ci.

 

http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,611

 

 

Share on Facebook
Dyskusja na temat artykułu na forum
Powiniene┼Ť si─Ö zalogowa─ç lub zarejestrowa─ç aby m├│c uczestniczy─ç w dyskusji.

Najnowsze na stronie

  1. (12-07-2013 00:51 - Micha?-Anio?)
  2. (23-04-2013 00:37 - Micha?-Anio?)
  3. Monsanto vs. konopie (22-04-2013 23:58 - Micha?-Anio?)
  4. Dr Bruce Lipton Birth (21-03-2013 11:09 - Micha?-Anio?)
  5. Gorzkie nasiona (13-03-2013 08:17 - Micha?-Anio?)
  6. Wizualizacje ?wi?tej Geometrii (10-03-2013 21:39 - Micha?-Anio?)
  7. Kymatica (17-12-2012 17:07 - Micha?-Anio?)
  8. Droga Rudolfa Steinera (16-12-2012 22:17 - Micha?-Anio?)
  9. Boska matematyka (06-12-2012 00:54 - Micha?-Anio?)
  10. (11-11-2012 13:50 - Micha?-Anio?)
  11. ?wi?ta Ekonomia (06-11-2012 19:16 - Micha?-Anio?)
  12. (05-11-2012 21:10 - Micha?-Anio?)
  13. ?yjemy w symulacji? (29-10-2012 20:26 - Micha?-Anio?)
  14. Dzien przed ujawnieniem (22-07-2012 19:28 - Micha?-Anio?)
  15. Dusza i fizyka kwantowa (16-07-2012 21:32 - Micha?-Anio?)
  16. Mechanika kwantowa a granice czasu i przestrzeni (16-07-2012 16:19 - Micha?-Anio?)
  17. (16-07-2012 16:12 - Micha?-Anio?)
  18. Natura rzeczywisto?ci (16-07-2012 16:06 - Micha?-Anio?)

Na forum

No posts to display.

Muzyka Online

Otwórz radio w okienku:
Ambient       wmplayer    wmplayer    wmplayer
Relaxation    wmplayer    wmplayer    wmplayer
Meditation    wmplayer    wmplayer    wmplayer

Login Form

Forum Imaginarium
Imaginarium -Facebook
ImaginariumPL - YouTube
RSS